Wie niet behoort tot de directe familie valt voor de erfbelasting in België in de categorie "anderen" of "derden". Dat omvat neven en nichten, oom en tante, kennissen, vrienden, buren en alle niet-verwante personen. De tarieven liggen er aanzienlijk hoger dan voor partner of kinderen, met een piek tot 80 procent in Wallonië.
Wie valt onder "anderen"?
| Categorie | Omschrijving |
|---|---|
| Rechte lijn | Partner, kinderen, kleinkinderen, ouders |
| Zijlijn | Broers en zussen |
| Anderen | Neven, nichten, oom, tante, vrienden, partners zonder samenwoning, derden |
Een wettelijk samenwonende wordt fiscaal gelijkgesteld met een echtgenoot in Vlaanderen en Brussel. Een feitelijk samenwonende valt onder "anderen", tenzij u in Wallonië 1 jaar samen woonde of in Brussel langer dan 3 jaar.
Tarieven per gewest
| Schijf | Vlaanderen | Brussel | Wallonië |
|---|---|---|---|
| 0 - 35 000 EUR | 25% | 35% | 30% |
| 35 000 - 75 000 EUR | 45% | 50% | 50% |
| 75 000 - 125 000 EUR | 55% | 60% | 60% |
| boven 125 000 EUR | 55% | 70% | 80% |
In Wallonië betaalt een vriend op een erfenis van 200 000 euro al 127 000 euro erfbelasting (63 procent gemiddeld). In Vlaanderen blijft dat beperkt tot 103 000 euro, in Brussel tot 121 000 euro.
Voorbeelden
Tante laat 50 000 euro na aan een nicht in Vlaanderen
- Eerste 35 000 EUR aan 25% = 8 750 EUR
- Volgende 15 000 EUR aan 45% = 6 750 EUR
- Totaal: 15 500 EUR (31 procent gemiddeld)
Vriend laat 100 000 euro na aan een vriend in Wallonië
- Eerste 12 500 EUR vrijgesteld (sinds 2018, vrijstelling kleine nalatenschappen)
- Eerste 22 500 EUR aan 30% = 6 750 EUR
- Volgende 40 000 EUR aan 50% = 20 000 EUR
- Volgende 25 000 EUR aan 60% = 15 000 EUR
- Totaal: 41 750 EUR (42 procent gemiddeld)
Hoe deze tarieven verlagen?
1. Schenken bij leven (de "duo-legaat" verving in 2021)
Sinds 1 juli 2021 is het duo-legaat in Vlaanderen praktisch afgeschaft. Wie nog wilde plannen, doet dat best via:
- schenking bij leven: 7 procent vlak in Vlaanderen voor "anderen", 7 procent in Brussel, 5,5 procent in Wallonië;
- of via een goed doel (vriendenerfenis): de erfgenaam betaalt het tarief "anderen" maar de erfbelasting wordt mee betaald door een gedoneerde schenking aan een door VLABEL erkend goed doel.
2. Vriendenerfenis Vlaanderen
Sinds 1 juli 2021 geldt in Vlaanderen de vriendenerfenis: tot 15 000 euro kan worden nagelaten aan een vriend, neef, nicht of buur aan het gunsttarief van rechte lijn (3 procent in plaats van 25). Dit moet expliciet in een testament worden opgenomen.
Dat scheelt al snel 3 300 EUR op een legaat van 15 000 euro: 3 procent in plaats van 25 procent.
3. Levensverzekering met begunstigde
Een levensverzekering kan een vriend of derde aanwijzen als begunstigde. Het kapitaal valt buiten de nalatenschap (mits aan de fiscale voorwaarden voldaan), wat in bepaalde gevallen voordelig kan zijn. Lees onze gids levensverzekering en erfbelasting.
Belangrijk: aangifte verplicht
Ook als u "andere" erfgenaam bent, moet er binnen 4 maanden (Vlaanderen) of 5 maanden (Brussel/Wallonië) een aangifte van nalatenschap worden ingediend. Vanuit het buitenland geldt 5 of 6 maanden. Te laat indienen kost een boete plus interesten.
Tot slot
De tarieven voor "anderen" zijn de hoogste van Europa. Wie iets wil nalaten aan een vriend of verre verwante, plant best bij leven via een schenking (vlak tarief 5,5 tot 7 procent) of via de vriendenerfenis (Vlaanderen, tot 15 000 euro aan rechte-lijn-tarief). Bekijk ook onze tarieven-tabel voor het volledige plaatje per gewest.