De gezinswoning is voor veel Belgische families het belangrijkste actief van een nalatenschap. Goed nieuws: in Vlaanderen en Brussel geniet de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner een volledige vrijstelling van erfbelasting op die woning. In Wallonië is er een sterk verlaagd tarief.
Vlaanderen: 100% vrijgesteld
In Vlaanderen betaalt de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner 0 euro erfbelasting op het deel van de gezinswoning dat hij of zij erft, ongeacht de waarde.
Voorwaarden:
- de overledene en u woonden er samen op het moment van overlijden, of u kon er niet meer wonen om medische redenen of overmacht (bv. opname in een rusthuis);
- het gaat om de hoofdverblijfplaats die ingeschreven was in het bevolkingsregister.
Feitelijk samenwonenden komen in Vlaanderen niet in aanmerking voor de vrijstelling.
Brussel: vrijgesteld onder voorwaarden
In Brussel geldt eveneens een volledige vrijstelling voor de langstlevende echtgenoot of wettelijk samenwonende partner. Voor feitelijk samenwonenden is een minstens 3 jaar ononderbroken samenwoning op hetzelfde adres vereist, samen met een gemeenschappelijk huishouden.
Wallonië: verlaagd tarief, geen volledige vrijstelling
In Wallonië bestaat geen volledige vrijstelling voor de gezinswoning, maar wel een fors verlaagd progressief tarief voor de echtgenoot of wettelijk samenwonende partner: 1% tot 3% op de eerste 250 000 euro, oplopend tot 30% boven 500 000 euro. Voor de meeste gezinswoningen blijft de erfbelasting daardoor zeer beperkt.
Geldt de vrijstelling ook voor kinderen?
Nee. De vrijstelling geldt uitsluitend voor de echtgenoot of wettelijk samenwonende partner. Kinderen die de gezinswoning erven betalen de gewone tarieven in rechte lijn (Vlaanderen: 3% tot 50 000 euro, 9% tot 250 000 euro, 27% boven).
Tip: bij overlijden van de eerste ouder is het vaak voordelig dat de langstlevende ouder de blote eigendom krijgt, of dat de gezinswoning toegekend wordt via testament aan de partner, om dubbele belasting te vermijden.
Praktisch voorbeeld
Vader en moeder bezitten samen een woning van 400 000 euro in Gent. Vader overlijdt. Moeder erft de helft (200 000 euro) van vader.
- Zonder vrijstelling: 200 000 euro × tarieven in rechte lijn = ongeveer 18 000 euro.
- Met vrijstelling gezinswoning: 0 euro.
Nalenta controleert automatisch of u recht heeft op de vrijstelling en past die toe in de berekening.
Aandachtspunten
- De schulden verbonden aan de woning (hypotheek) worden eerst afgetrokken van de waarde.
- Bij vruchtgebruik / blote eigendom moet u correct splitsen volgens de leeftijdstabellen.
- Een tweede verblijf of een investeringspand komt niet in aanmerking, ook niet als u er recent verbleef.
Verwante gidsen
Erfbelasting voor de partner - Erfbelasting Vlaanderen - Erven zonder testament.