Wanneer minderjarige kinderen erven in België, gelden specifieke regels: de vrederechter moet beslissingen goedkeuren, een akte is verplicht en de vertegenwoordiging verloopt via de overlevende ouder of een voogd. Hieronder wat u moet weten over erfbelasting en procedure.
Tarieven voor kinderen: rechte lijn
Kinderen, klein- en achterkleinkinderen erven in rechte lijn. De tarieven zijn de meest gunstige na de partner:
| Gewest | Schijf 1 | Schijf 2 | Top |
|---|---|---|---|
| Vlaanderen | 3% tot 50 000 euro | 9% tot 250 000 euro | 27% boven |
| Brussel | 3% tot 50 000 euro | 8% tot 100 000 euro | tot 30% boven 500 000 euro |
| Wallonië | 3% tot 12 500 euro | tot 18% rond 250 000 euro | 30% boven 500 000 euro |
Specificiteit bij minderjarigen
Een minderjarig kind kan geen rechtshandelingen stellen. De ouders (of de overlevende ouder) treden op als wettelijke vertegenwoordiger, maar voor bepaalde beslissingen is toelating van de vrederechter vereist:
- aanvaarding van de nalatenschap: enkel onder voorrecht van boedelbeschrijving of na machtiging van de vrederechter;
- verkoop van geërfde onroerende goederen;
- investeringen met het geërfde vermogen;
- opname van geërfd geld boven een bepaalde grens.
In de praktijk dient u bij de vrederechter van het kanton waar het kind woont een verzoekschrift in. De rechter beoordeelt of de beslissing in het belang van het kind is.
Verplichte notariële akte
Wanneer er minderjarige erfgenamen zijn, kan VLABEL of de bank geen attest van erfopvolging aanvaarden: u heeft een akte van erfopvolging bij de notaris nodig (250 tot 500 euro). De notaris zal ook de afspraken rond beheer van het erfdeel formaliseren.
Lees verder over de verschillen attest of akte.
Voogdijrekening en geblokkeerde tegoeden
Het geërfde vermogen van een minderjarige wordt op een voogdijrekening gezet. Deze rekening:
- staat op naam van het kind, beheerd door de wettelijke vertegenwoordiger;
- is geblokkeerd voor opnames boven een drempel zonder machtiging van de vrederechter;
- wordt automatisch gedeblokkeerd op 18 jaar;
- mag worden gebruikt voor onderhoudskosten of studiekosten mits verantwoording.
Optimalisatie: blote eigendom voor de kinderen
Een veel gebruikte techniek: de langstlevende ouder krijgt het vruchtgebruik op het hele vermogen, de kinderen de blote eigendom. Bij overlijden van de langstlevende dooft het vruchtgebruik uit en worden kinderen volle eigenaar zonder bijkomende erfbelasting (uitdoving van vruchtgebruik is niet belast).
Dat is de wettelijke devolutie zonder testament, maar kan ook contractueel of via testament worden bevestigd.
Praktisch voorbeeld
Vader overlijdt in Vlaanderen, gehuwd, twee minderjarige kinderen, vermogen 400 000 euro waarvan gezinswoning 250 000 euro.
- Moeder: vruchtgebruik op alles, gezinswoning vrijgesteld, vrijstelling 50 000 euro op roerende goederen, restbelasting beperkt.
- Kinderen: blote eigendom, basis voor erfbelasting is lager dan volle eigendom (volgens leeftijdstabel ouder), tarieven 3% en 9% in rechte lijn.
- Voogdijrekening verplicht voor het deel van de kinderen.
Nalenta en families met minderjarige kinderen
Nalenta waarschuwt automatisch dat een notariële akte nodig is wanneer er minderjarige erfgenamen zijn, en houdt rekening met de vruchtgebruik / blote eigendom splitsing in de berekening. Voor de partnervrijstelling zie erfbelasting partner.