De opzoeking in het Centraal Register van Testamenten zegt u of de overledene een notarieel testament heeft. Dat is maar de helft van het verhaal. Veel testamenten in België zijn eigenhandige (olografische) testamenten die nergens centraal staan geregistreerd. Hier een praktische zoekorde voor de eerste twee weken na overlijden.
Waarom dit belangrijk is
Een gevonden testament wijzigt de wettelijke volgorde van erfgenamen. Bij een correcte inventaris vindt u het zo snel mogelijk: anders worden uitkeringen, bankrekeningvrijgaves en notariële aktes opgesteld op basis van een onvolledig beeld dat later moet worden rechtgezet.
Stap 1: thuis zoeken
Een eigenhandig testament hoort niet bij de rechtbank te liggen. Doorzoek met twee personen:
- bureau, ladekast, secretaire in het kantoor of de slaapkamer;
- mappen "belangrijke documenten" vaak met paspoorten en aktes;
- boeken (vooral familiebijbel, dichtbundels en encyclopedieën): testamenten worden vaak tussen pagina's bewaard;
- kluis thuis (cijferslot of sleutel): de combinatie staat soms bij een vertrouwenspersoon;
- bankkluis: vraag bij de bank of de overledene een huurkluis had en wie toegang had.
Maak een lijst van alles wat u doorzocht hebt en de datum. Dit komt later van pas als een laat opduikend testament wordt betwist.
Stap 2: vragen aan vertrouwenspersonen
Vraag uitdrukkelijk aan:
- de huisarts;
- de pastoor of imam;
- naaste vrienden en buren;
- de boekhouder of belastingadviseur;
- de notaris bij wie de overledene laatst werd ontvangen (zelfs voor een aankoop).
Mensen onthouden vaak een gesprek waarin de overledene zegt "het ligt bij X". Zo'n melding is geen bewijs maar wel een vertrekpunt.
Stap 3: het CRT raadplegen
Pas nu vraagt u via een notaris een CRT-opzoeking aan. Kostprijs ongeveer 25 euro, doorlooptijd enkele werkdagen. Het CRT bevestigt:
- of er een notarieel testament is en bij welke notaris;
- of er een internationaal testament is geregistreerd.
Het CRT bevat niet de inhoud, niet de eigenhandige testamenten die nooit naar een notaris zijn gegaan, en niet de buitenlandse testamenten zonder Belgische registratie.
Stap 4: buitenlandse registers
Had de overledene een verleden in een ander land? Vraag naar:
- Nederland: Centraal Testamentenregister (CTR), via het notariaat;
- Frankrijk: Fichier Central des Dispositions de Dernières Volontés (FCDDV);
- Duitsland: Zentrales Testamentsregister (ZTR);
- Italië: Registro Generale dei Testamenti.
Voor een lid van de Europese Erfrechtverordening kan een Europese erfrechtverklaring ook een rol spelen bij grensoverschrijdende dossiers.
Stap 5: na vondst, wat dan?
Als u een olografisch testament vindt, doe u twee dingen:
- niet openen als het verzegeld is en niet beschadigen;
- zo snel mogelijk afgeven aan een notaris voor neerlegging en homologatie. De notaris stelt een proces-verbaal op en registreert het stuk.
Een testament is pas uitvoerbaar na neerlegging en bevestiging van de echtheid (handschriftexpertise zo nodig). Bij twijfel over de geestelijke gezondheid van de overledene op het moment van schrijven kan een erfgenaam de geldigheid betwisten.
Wat als geen testament wordt gevonden
De wettelijke devolutie geldt: kinderen erven gelijk, in afwezigheid de andere bloedverwanten volgens de wettelijke orde. Zie erven zonder testament. U noteert de zoekgeschiedenis in het dossier voor het geval later toch een testament opduikt.
Wij houden de zoekstappen bij
In Nalenta voegt u in uw checklist een vinkje per zoekplaats. We voorzien een sjabloonbrief naar de notaris voor het CRT-verzoek en een tweede voor de internationale registers.