Kleinkinderen kunnen in België erven van hun grootouders, en doen dat steeds vaker. Twee wegen zijn mogelijk: via plaatsvervulling (de ouder is voor de grootouder gestorven) of via een testament of schenking waarin de grootouder bewust een deel toewijst, vaak via een generatiesprong.
Plaatsvervulling
Is de ouder voor de grootouder gestorven, dan komen zijn of haar kinderen in zijn plaats (artikel 4.7 nieuw Burgerlijk Wetboek). De kleinkinderen samen krijgen het deel dat hun ouder zou hebben gehad. Twee kleinkinderen krijgen dan elk de helft van dat deel.
Voorbeeld: oma overlijdt en laat twee kinderen na. Een van haar kinderen (de vader van Lara en Tom) is al gestorven. De erfenis valt 1/2 toe aan het overlevende kind, en 1/2 aan Lara en Tom samen, dus elk 1/4.
Generatiesprong via testament
Een grootouder kan via testament beslissen om een deel rechtstreeks aan kleinkinderen te laten gaan. Dit heet een generatiesprong en is fiscaal interessant omdat het kapitaal dan slechts éénmaal wordt belast in plaats van twee keer (eerst grootouder → kind, dan kind → kleinkind).
Sinds 2018 kan de erfgenaam zelf ook nog een sprong organiseren: erfenissprong. De wettelijke erfgenaam aanvaardt en doet binnen één jaar een schenking aan zijn eigen kinderen zonder bijkomende schenkbelasting (artikel 2.7.4.5 Vlaamse Codex Fiscaliteit).
Tarieven kleinkinderen
In Vlaanderen, Brussel en Wallonië vallen kleinkinderen onder rechte lijn: dezelfde gunstige tarieven als kinderen.
| Schijf (Vlaanderen) | Tarief |
|---|---|
| 0 - 50 000 EUR | 3% |
| 50 000 - 250 000 EUR | 9% |
| boven 250 000 EUR | 27% |
In Brussel en Wallonië zijn de bovenste schijven hoger (tot 30%), maar tot 250 000 euro liggen de tarieven dicht bij elkaar.
Vrijstelling roerende goederen Vlaanderen
In Vlaanderen geldt voor kleinkinderen, net als voor kinderen, een vrijstelling van 12 500 euro op roerende goederen boven de 50 000 euro schijf. Daarnaast is er een vrijstelling tot 50 000 euro voor de eerste schijf onder bepaalde voorwaarden (gezamenlijk plafond met de partner).
Praktisch voorbeeld
Grootouder laat 200 000 euro na: 100 000 aan zoon, 100 000 aan kleinzoon (via testament, generatiesprong).
| Erfgenaam | Bedrag | Erfbelasting (Vlaanderen) |
|---|---|---|
| Zoon | 100 000 EUR | 3% × 50 000 + 9% × 50 000 = 6 000 EUR |
| Kleinzoon | 100 000 EUR | 3% × 50 000 + 9% × 50 000 = 6 000 EUR |
Zonder generatiesprong zou de zoon eerst 100 000 erven (6 000 EUR belasting), en bij eigen overlijden nogmaals doorgeven aan kleinzoon (opnieuw belast). Door de sprong wordt slechts één keer belast.
Wettelijke reserve niet vergeten
Wie een groot deel rechtstreeks aan kleinkinderen wil nalaten, mag niet aan de wettelijke reserve van de eigen kinderen komen. Sinds 2018 hebben kinderen samen recht op de helft van de nalatenschap, ongeacht het aantal. Een grootouder kan vrij beschikken over maximaal de helft van zijn vermogen via testament aan kleinkinderen of derden.
Tot slot
Kleinkinderen erven in België fiscaal onder rechte lijn, dus aan dezelfde gunstige tarieven als kinderen. Een generatiesprong via testament of schenking is een van de eenvoudigste manieren om dubbele belasting te vermijden. Lees ook onze gids over de tarieven erfbelasting voor de volledige tabellen per gewest.