Wanneer iemand overlijdt, blokkeren Belgische banken automatisch alle rekeningen op naam van de overledene. Dat is wettelijk verplicht en bedoeld om misbruik te voorkomen tot de erfgenamen geïdentificeerd zijn. Toch laat de wet één belangrijke uitzondering toe: een deblokkering tot 5 000 euro voor dringende kosten, in de eerste plaats de begrafenis.
Wat de wet zegt
Sinds de wet van 13 juni 2010 mag een Belgische bank, op aanvraag van de echtgeno(o)t(e) of de wettelijk samenwonende partner, maximaal 5 000 euro vrijgeven uit de gemeenschappelijke of de eigen rekeningen van de overledene, zonder dat het attest of de akte van erfopvolging al is voorgelegd. Het bedrag mag nooit meer zijn dan de helft van het beschikbare saldo op het moment van het overlijden.
De wet is bewust scherp afgebakend:
- alleen voor dringende kosten (begrafenis, ziekenhuisrekening, lopende huur);
- alleen voor de partner, niet voor kinderen of andere erfgenamen;
- factuur of bestelbon op naam van de overledene of de partner is verplicht;
- elke bank is hoofdelijk aansprakelijk als ze meer vrijgeeft dan toegestaan.
Andere erfgenamen die de begrafenis voorschieten kunnen het bedrag later terugvorderen uit de nalatenschap, maar krijgen geen rechtstreekse vrijgave bij de bank.
Wat doet uw bank in de praktijk?
In de praktijk verloopt het zo:
- Meld het overlijden aan de bank met een uittreksel uit de overlijdensakte. De bank blokkeert dan alle rekeningen.
- Vraag de uitzonderlijke vrijgave aan, meestal via een formulier dat de bank u opstuurt of online ter beschikking stelt.
- Voeg de begrafenisfactuur toe (of een andere dringende factuur) op naam van de overledene of van uzelf als partner.
- Bank betaalt rechtstreeks aan de begrafenisondernemer of stort het bedrag op uw eigen rekening.
Sommige banken (KBC, BNP Paribas Fortis, Belfius, ING) vragen één bezoek aan een kantoor met identiteitskaart en factuur. Andere doen alles digitaal via My Belfius of Easy Banking. Vraag het tarief vooraf: de meeste banken rekenen 50 tot 150 euro dossierkosten voor de afhandeling van het overlijden, niet voor de vrijgave zelf.
Hoe groot is een gemiddelde begrafenisfactuur?
In België ligt de prijs van een uitvaart in 2026 doorgaans tussen 4 000 en 8 000 euro, afhankelijk van keuzes:
- crematie zonder ceremonie: rond 2 500 tot 3 500 euro;
- crematie met ceremonie: rond 4 000 tot 6 000 euro;
- begrafenis met grafsteen: rond 5 500 tot 8 500 euro;
- luxe-uitvaart of repatriëring: 10 000 euro en meer.
De vrijgegeven 5 000 euro dekt dus meestal de basisuitvaart, maar zelden alle kosten.
Wat als de partner niet leeft of er is geen partner?
Dan kan de bank niets vrijgeven voor het attest of de akte van erfopvolging is voorgelegd. Drie pistes:
- erfgenaam betaalt voor: bewaar de originele factuur en vraag terugbetaling uit de nalatenschap zodra die vrijkomt;
- OCMW-tussenkomst: bij een onvermogende nalatenschap kan het OCMW de begrafeniskosten betalen en zich nadien richten tot de wettelijke onderhoudsplichtigen;
- uitvaartverzekering: een lopende verzekering keert vaak rechtstreeks uit aan de begrafenisondernemer en omzeilt zo de blokkering.
Eerlijke kanttekeningen
- De 5 000 euro is een absoluut maximum, geen automatisch recht. De bank toetst het beschikbare saldo en de aard van de factuur.
- De vrijgave vermindert de erfenis met datzelfde bedrag. Het is geen extra geld, alleen een vervroegde uitkering aan de partner.
- Als de partner meer dan zijn of haar wettelijk deel opneemt, moet hij of zij dat terugbetalen bij de definitieve verdeling.
- De bank mag de aanvraag weigeren als het saldo te laag is of de factuur niet aan de wettelijke voorwaarden voldoet.
Stappen via Nalenta
In ons dossier krijgt u de voorbeeldbrief voor de bank met de juiste vermeldingen, en we houden in uw tijdslijn bij welke factuur op welk moment werd ingediend. Voor het volledige overzicht van de bankrekening na overlijden, zie hoe deblokkeert u de bankrekening.
Conclusie
Belgische banken mogen, en zullen, tot 5 000 euro vrijgeven aan de partner voor de begrafenis. Vraag het uitdrukkelijk aan: het gebeurt niet automatisch. Voor andere erfgenamen of complexere situaties is het beter de factuur voor te schieten en later uit de nalatenschap terug te vragen, of een uitvaartverzekering aan te spreken.