Erven in België betekent niet alleen bezittingen krijgen, maar ook schulden overnemen. Als u zuiver aanvaardt, bent u persoonlijk aansprakelijk voor de schulden van de overledene, ook met uw eigen vermogen. Gelukkig bestaan er twee veilige uitwegen.
De drie keuzes
Bij elke nalatenschap heeft u in principe drie opties:
- Zuiver aanvaarden: u krijgt alle bezittingen én bent aansprakelijk voor alle schulden.
- Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving: u beperkt uw aansprakelijkheid tot de waarde van de erfenis.
- Verwerpen: u erft niets en bent niet aansprakelijk voor de schulden.
Onze diepgaande gids over aanvaarden of verwerpen legt elk scenario uit.
Wanneer is er risico op schulden?
Vraag de bank en het Centraal Aanspreekpunt (CAP) op tegoeden, en controleer:
- openstaande hypotheek;
- autoleningen of persoonlijke leningen;
- niet-betaalde facturen of fiscale schulden;
- borgstellingen voor familie of zelfstandigen;
- achterstallige huur of alimentatie.
Vraag de bank ook een lijst van tegoeden 3 jaar terug en raadpleeg de Nationale Bank voor kredieten.
Hoe verwerpt u correct?
Verwerping moet uitdrukkelijk gebeuren via een akte bij de rechtbank van eerste aanleg (afdeling familierechtbank, sectie nalatenschappen) of bij een notaris. Het is gratis bij de rechtbank, ongeveer 150 euro bij de notaris. U kan dit doen op elk moment binnen 30 jaar na het overlijden, maar wacht niet te lang om problemen met schuldeisers te voorkomen.
Belangrijk:
- als u één bezitting uit de nalatenschap meeneemt, bent u geacht te hebben aanvaard;
- als u verwerpt, gaat uw aandeel naar uw kinderen (of bij hun verwerping naar de volgende graad);
- de schulden gaan niet verloren, ze worden gedragen door wie wel aanvaardt of door de failliete boedel.
Aanvaarden onder voorrecht: de veilige tussenoptie
Bij twijfel kiest u aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving. U laat een notaris een boedelinventaris opmaken, schuldeisers worden opgeroepen, en u betaalt enkel de schulden voor zover de erfenis dekt.
Kostprijs: tussen 1 000 en 3 000 euro voor de notariskosten en de inventaris. Verstandig wanneer:
- de overledene een zelfstandige activiteit had;
- u de boekhouding niet kent;
- er borgstellingen of buitenlandse tegoeden zijn.
Praktisch voorbeeld
Marc overlijdt. Bezittingen: woning 200 000 euro, spaargeld 20 000 euro. Schulden: hypotheek 80 000 euro, openstaande factuur zelfstandige 100 000 euro, persoonlijke lening 30 000 euro.
- Saldo: 220 000 - 210 000 = 10 000 euro.
- Bij zuivere aanvaarding: erfgenamen krijgen 10 000 euro maar zijn ook aansprakelijk als nieuwe schulden opduiken.
- Bij aanvaarding onder voorrecht: erfgenamen krijgen het saldo na inventaris, zonder persoonlijke aansprakelijkheid.
- Bij verwerping: schuldeisers richten zich tot de boedel, erfgenamen krijgen niets en betalen niets.
Nalenta en uw schuldenanalyse
Nalenta berekent op basis van uw inventaris automatisch de netto-erfenis en signaleert wanneer een aanvaarding onder voorrecht of een verwerping verstandig is. Voor de praktische stappen zie aanvaarden of verwerpen en erven zonder testament.