Een boedelbeschrijving is een officiële inventaris van het volledige vermogen van de overledene op de datum van het overlijden: bezittingen, schulden, schenkingen en titels. In België is een boedelbeschrijving in een aantal gevallen wettelijk verplicht en in andere sterk aanbevolen.
Wanneer is een boedelbeschrijving verplicht?
| Situatie | Verplicht? |
|---|---|
| Erfgenaam aanvaardt onder voorrecht van boedelbeschrijving | Ja, binnen 4 maanden na aanvaarding |
| Een minderjarige of wettelijk onbekwame erft | Ja, voogd of bewindvoerder moet inventaris opmaken |
| Onenigheid tussen erfgenamen | Sterk aanbevolen, vaak gerechtelijk bevolen |
| Tweede huwelijk met kinderen uit eerste huwelijk | Sterk aanbevolen ter bescherming reserve |
| Eenvoudige nalatenschap, partner en kinderen, geen onenigheid | Niet verplicht, vereenvoudigde lijst volstaat |
Wat staat in de boedelbeschrijving?
Een formele inventaris bevat doorgaans:
- Persoonsgegevens van overledene en erfgenamen;
- Onroerend goed met geschatte waarde, kadastraal inkomen, aankoopdatum;
- Roerend vermogen: spaarrekeningen, beleggingen, contanten, juwelen, voertuigen, inboedel;
- Schulden: hypotheek, leningen, openstaande facturen, belastingen;
- Schenkingen van de laatste 3 jaar (relevant voor erfbelasting Vlaanderen) of langer (Brussel, Wallonië);
- Verzekeringen (levensverzekering, brand, hospitalisatie, uitvaart);
- Tegoeden bij banken (rekeningen, kluizen, effecten);
- Eventuele rechtszaken waarin de overledene partij was.
Wie maakt de boedelbeschrijving op?
Drie opties:
- Notaris: standaard, vereist voor minderjarigen en bij aanvaarding onder voorrecht. Kost 750 tot 2 500 euro afhankelijk van complexiteit. Heeft de wettelijke kracht van een authentieke akte.
- Erfgenamen onderling: bij eenvoudige nalatenschap kan een onderhandse lijst volstaan, mits alle erfgenamen meerderjarig en het ermee eens zijn. Heeft minder bewijskracht, maar wel rechtsgeldig.
- Gerechtsdeurwaarder: bij gevreesd verlies of verberging van goederen. Kan een inventaris op tegenspraak opmaken (vraag aan rechter via verzoekschrift).
Termijn
Voor een aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving geldt 4 maanden na de aanvaarding. Die termijn kan eenmaal verlengd worden door de rechter, telkens met 4 maanden. Buiten die context is er geen wettelijke termijn, maar de boedelbeschrijving wordt best vóór de aangifte van nalatenschap opgemaakt zodat alle waarden correct in de aangifte komen.
Hoeveel kost het bij een notaris?
Notariskosten in België zijn gereglementeerd. Voor een boedelbeschrijving:
- basishonorarium: 250 tot 500 euro;
- per uur opzoeking (kadaster, hypotheek, banken): 100 tot 200 euro;
- opmaak van de akte: 200 tot 1 000 euro;
- registratierechten en zegels: 50 tot 100 euro;
- btw 21% komt erbovenop.
Een eenvoudige boedelbeschrijving (woning + spaargeld + 2 erfgenamen) kost 750 tot 1 200 euro. Met testament, vastgoed in meerdere gemeenten en buitenlandse activa loopt het op tot 2 500 tot 4 000 euro.
Wettelijke kracht
Een notariële boedelbeschrijving geldt als authentieke akte. Dat betekent dat de waardes erin bewezen zijn tot bewijs van het tegendeel. Bij latere geschillen tussen erfgenamen, of bij betwisting door de fiscus, is de notariële inventaris het sterkste document.
Een onderhandse lijst is rechtsgeldig maar kan worden betwist. In delicate situaties (samengesteld gezin, hoge bedragen) is een notariële inventaris altijd aangewezen.
Schattingen
De schatting van vastgoed mag in Vlaanderen via een VLABEL-erkende schatter (gratis voor de erfgenamen, kostprijs is voor VLABEL). In Brussel en Wallonië gebeurt dit door een eigen schatting door de notaris of door een privé-schatter (250 tot 500 euro). Een te lage schatting wordt door de fiscus rechtgezet, met een boete als gevolg. Een redelijke marktconforme schatting is dus altijd het veiligst.
Tot slot
Een boedelbeschrijving is meer dan een formaliteit: het is uw bescherming als erfgenaam. Bij beneficiaire aanvaarding voorkomt het privé-aansprakelijkheid voor schulden. Bij onenigheid voorkomt het discussies. En bij de aangifte van nalatenschap zorgt het ervoor dat u niets vergeet, wat boetes en navorderingen door de fiscus voorkomt. Voor de aangifte zelf zie aangifte zelf doen. Voor de verschillende aanvaardingen zie aanvaarden of verwerpen.